Suid-Afrika se sukkelende verbruikers gaan 'n styging in belasting sien terwyl die regering skarrel om die veelbesproke Nasionale Gesondheidsversekeringskema (NGV) te implementeer.
JOHANNESBURG – Suid-Afrika se verswakte verbruikers gaan 'n styging in belasting sien terwyl die regering skarrel om die veelbesproke Nasionale Gesondheidsversekeringskema (NGV) te implementeer.
Die NGV-wetsontwerp, wat verlede week in die Parlement ter tafel gelê is, het beide lof en minagting uitgelok.
Die Nasionale Tesourie het geraam dat NGV R256 miljard sal kos, maar het gesê die departement beplan om 'n hersiene vraestel met 'n hersiene kosteberekening vry te stel.
Raymond Parsons, 'n ekonoom aan die Noordwes-Universiteit se Bestuurskool, het gesê faktore soos dalende belastinginkomste, stygende skuldverhoudings, 'n buitensporige openbare sektor loonrekening en uitgebreide finansiële bystand aan staatsondernemings soos Eskom laat in hierdie stadium min ruimte vir grootskaalse projekte soos NGV.
“Suid-Afrika moet die finansiële implikasies van hierdie massiewe gesondheidskema ken voordat onherroeplike besluite geneem word, wat ekonomies skadelik kan wees. Daar is geen sagte opsies beskikbaar nie, veral vir solank die ekonomie in 'n 'laegroeilokval' bly,” het Parsons gesê.
“Die komende Mediumtermyn-begrotingsbeleidsverklaring sal dus hierdie moeilike fiskale besluite in skerp fokus moet bring, en veral aandui of die koste van 'n NGV wel in die verslegtende algehele fiskale prentjie kan inpas.”
Data van Statistieke Suid-Afrika wat in Mei vrygestel is, het getoon dat meer as 47 miljoen Suid-Afrikaners nie mediese skemadekking het nie, met net 9.4 miljoen mense wat die voordeel geniet.
Die statistiek-agentskap het gesê dat die persentasie individue wat deur 'n mediese skema gedek is tussen 2002 en 2018 marginaal van 15.9 tot 16.4 persent toegeneem het.
Die Vryemarkstigting (FMF) het gesê belasting sal moet styg om die NGV-skema te finansier.
“Gedurende hierdie haglike ekonomiese tye sal die NGV-belasting die laaste spyker in die doodskis wees vir verbruikers wat sukkel om geld te maak,” het die FMF gesê.
“Terwyl dit veronderstel is om mense te help om toegang tot mediese sorg te kry, sal die NGV-skema enige kans op ekonomiese sukses ondermyn deur óf lone te sny óf werksgeleenthede heeltemal uit te skakel en sal dit Suid-Afrika se terminale ekonomiese toestande verskans.”
Die wetsontwerp bepaal dat NGV gefinansier sal word deur betaalstaatbelasting vir werknemers en werkgewers, 'n toeslag op persoonlike inkomstebelasting, die hertoewysing van mediese skema-belastingkrediete aan die fonds en algemene belasting.
Cosatu se parlementêre koördineerder, Matthew Parks, het gesê president Cyril Ramaphosa verskaf leierskap en rentmeesterskap oor die NGV-implementeringsproses.
"Cosatu, saam met eendersdenkende organisasies, het op 'n deurlopende basis gevra vir die spoedige vrystelling van die NGV-wetsontwerp as 'n stap nader aan die verwesenliking van kwaliteit gesondheidsorg vir baie kwesbare groepe," het Parks gesê.
Artikel by KABELO KHUMALO en IOL