’n Landmerkooreenkoms tussen Eskom en besighede in ’n Vrystaatse dorp kan in die toekoms meer wanfunksionele munisipaliteite opsy skuif.
Rapport berig dat die Harrismith Sakeforum Vrydag 'n kontrak met Eskom onderteken het waardeur die kragverskaffer krag direk aan die dorp se 100 grootste kraggebruikers sal lewer – en die plaaslike munisipaliteit heeltemal omseil.
Die Maluti-a-Phofung-munisipaliteit skuld Eskom meer as R4 miljard aan onbetaalde elektrisiteitsrekeninge – die grootste uitstaande munisipale kragrekening in die land. Die munisipaliteit het 'n maandelikse elektrisiteitsrekening van R180 miljoen, wat jare laas betaal is.
Eskom het die afgelope vyf jaar verskeie kere elektrisiteit na Harrismith afgesny, wat skade aan sy rioolstelsel aangerig het.
Die ooreenkoms tussen die besighede en Eskom is die gevolg van 'n regstryd wat meer as twee jaar aangehou het. Dit kan 'n presedent skep waarvolgens besighede in ander dorpe ook munisipaliteite kan omseil – en verhoed dat hul krag afgesny word, berig Rapport.
Regoor die land skuld munisipaliteite nou Eskom R25.1 miljard – en dit het sedert April met R5.2 miljard gegroei. Sommige landelike munisipaliteite betaal nie Eskom die geld wat hulle van besighede en huishoudings ontvang nie, wat getrou hul kragrekeninge betaal. Eskom sny dikwels die krag na hierdie nie-betalende munisipaliteite af – wat ook diegene raak wat hul rekeninge betaal het.
Ben Deysel, voorsitter van die Harrismith Sakeforum, het aan Rapport gesê dat die plaaslike besighede en Eskom die rekening vir die installering van nuwe elektrisiteitsmeters sal deel. Elke besigheid sal 'n verwysingsnommer kry en die elektrisiteit direk in 'n spesifieke bankrekening betaal.
Saam betaal die 100 grootste besighede in die dorp elektrisiteitsrekeninge van R20 miljoen per maand – wat nou nie na die munisipale koffers gaan nie. Die besighede sluit in Nestle, Shoprite Checkers, die plastiekmaatskappy Alpla en die matvervaardiger Nouwens.
Verlede week was 'n interministeriële Eskom-taakspan – onder voorsitterskap van Nkosazana Dlamini-Zuma, minister van samewerkende regering en tradisionele sake – veronderstel om die staande komitee oor openbare rekeninge oor munisipaliteite se uitstaande Eskom-rekeninge in te lig. Maar Dlamini was 'n no-show.
Onlangs het die ANC net-net aan die mag in die Maluti-a-Phofung-munisipaliteit vasklou nadat 'n aantal van sy raadgewers bedank het.